متأسفانه تعداد زیادی در حوادث، تصادفات و آتش سوزی ها دچار آسیب پوست می شوند و به پیوند نیاز پیدا میکنند.
پیوند پوست یا گرافت پوستی به برداشتن یک لایه از پوست فرد و قرار دادن آن در جایی است که پوست دچار آسیب شده و به راحتی بهبود پیدا نمی کند. (پیوند پوست سالم به ناحیه آسیب دیده را گرافت می گویند.)
پیوند پوست برای جایگزینی پوست آسیب دیده یا کنده شده و زمانی که پوست خود به خود بهبود پیدا نمی کند مثلاً در سوختگی های وسیع و یا زخم های وسیع ، و یا در مواردی که پوست از بین رفته مثلاً در برخی از سرطان ها و همچنین در جراحی های پلاستیک استفاده می شود ولی بیشترین استفاده را در سوختگی ها دارد .
✔️قسمتهایی از پوست که نیازمند پیوند پوست هستند :
اگر سوختگی وسیع باشدحق تقدم جهت پیوند شامل صورت، گردن، دستها، آرنج ، زیر بغل و زانو است تا از ایجاد بد شکلی و جمع شدگی پوست جلوگیری شود.
چهقسمتهایی از پوست برای برداشتن پیوند پوست است؟
بهتر است سوختگی های جلوی بدن با دهنده هایی از قسمت پشت پوشانده شوند. مناسب ترین دهنده پوست ، ران و ساق پا می باشد ولی از پوست دست و حتی از پوست سر و کف پا، ناحیه باسن، پشت و شکم نیز می توان استفاده کرد . پوست دهنده باید عاری از میکروب و زخم باشد و از نظر ظاهری به پوست محل گیرنده نزدیک باشد.
✔️ برداشتن پوست جهت پیوند به دو صورت است :
• نیم ضخامت : که پوست پیوندی ضخامتی در حدود 2/0تا 8/0 میلی متر کمتر از یک میلی متر را دارد .
• تمام ضخامت : ضخامتی در حدود 8/0 تا 1 میلی متر دارد .
✔️انواع پیوند پوست
1- استفاده از پوست خود فرد به عنوان دهنده
2- استفاده از پوست همتای فرد )در مواردی که فرد خواهر و یا برادر دو قلو دارد.در این دو مورد شانس رد کردن پیوند کم است:
3- استفاده از پوست فرد دیگر
4- استفاده از پوست موجود دیگر مانند خوک
در مورد 3و 4 شانس رد کردن پیوند بسیار بالاست . چون بدن این پیوند را بیگانه می داند و بر علیه آن وارد عمل می شود و پیوند با شکست مواجه خواهد شد .
شرایط پوست آماده برای پیوند
زمانی که بافت صورتی رنگ روی سطح پوست را بپوشاند و محیط مناسبی برای رشد سلولهای پوششی پوست و سد محکمی در برابر عفونت ها فراهم می شود. این بافت عروق خونی فراون دارد، دارای استحکام و درخشش است و هیچ گونه ترشحی ندارد . در این زمان پوست برای پیوند آماده است و هنگامی که کشت زخم منفی باشد.
✔️فواید پیوند پوست (گرافت پوستی)
• حفظ عملکرد پوست
• جلوگیری از بد شکلی، جمع شدگی و تغییر حالت اندام
• جلوگیری از ایجاد گوشت اضافی در زخم
• بهبود سریع تر پوست
• کاهش خطر عفونت
✔️تکنیک عمل پیوند پوست
تحت بی هوشی عمومی یا بی حسی موضعی ابتدا بعد از ضد عفونی پوست، با ابزاری مخصوص، ضخامت مورد نیاز از پوست محل دهنده برداشته می شود .اگر بین وسعت پوست دهنده و ناحیه گیرنده، تناسبی وجود نداشته باشد با ابزار خاصی شکافهای موازی روی پوست ایجاد کرده و وسعت آن را به 5/1 ،3 ،6و 9برابر می رسانند و سپس آن را به محل گیرنده که کاملاً تمیز شده است و آماده پیوند می باشد منتقل می کنند و با استفاده از بخیه، چسب مخصوص یا منگنه ثابت می کنند .
✔️عوارض پیوند پوست (گرافت پوستی)
خونریزی، عفونت، آسیب های عصبی، پس زدن پیوند از عوارض پیوند است و فرد باید تا ماهها از پوست خود محافظت کامل را عمل آورد.
مراقبت از ناحیه گیرنده پیوند
موفقیت پیوند هنگامی است که خون رسانی و شرایط ایجاد جریان خون از منطقه گیرنده برای پوست پیوندی فراهم شود که برای این منظور از دو روش باز و بسته استفاده می شود .
در نوع باز، روی محل پیوند شده با گاز مرطوب پوشانده نگه داشته می شود و هر 2تا 3ساعت یکبار تعویض می شود و مرتباً مرطوب نگه داشته می شود .48تا 72ساعت اول باید پیوند بی حرکت باشد و این روش کمک می کند که پیشرفت خونرسانی پوست، زیر نظر باشد و اگر در زیر پیوندخون یا ترشح جمع شود بتوان آن را تخلیه کرد و پیوند را به جای اول خود بر گرداند .
در روش بسته، ناحیه عمل شده بی حرکت می شود و در افراد مسن و بچه ها که به خوبی همکاری ندارند استفاده می شود .یک بانداژ فشاری با فشار مختصر روی پیوند انجام می شود تا امکان جمع شدن ترشحات در زیر پیوند به حداقل برسد .اولین تعویض پانسمان 5-3روز بعد از عمل انجام می شود .محل پیوند اگر ترشح یا بوی بد داشت تعویض پانسمان زودتر انجام می شود .
اگر پیوند از محل خود جداست با گاز مرطوب شده به وسیله سرم نمکی آن را مرطوب نگه می داریم تا مجدداً پزشک آن را در محل خود قرار دهد در طی 5-3 روز اول جا به جا کردن بیمار باید با احتیاط انجام شود . تا حد امکان عضو پذیرنده باید بالا تر قرار داده شود تا از فشار روی ناحیه، جلوگیری شود . بعد از 7-5 روز می توان عضو پیوند شده را ورزش داد . عضو از جهت خونریزی و عفونت ، بو و ترشحات نامطبوع تحت نظر باشد .
✔️مراقبت از ناحیه دهنده پیوند پوست
بعد از برداشتن پیوند، روی ناحیۀ دهنده با یک لایه گاز پوشانده می شود و با پوشش آغشته به سرم نمکی گرم پوشانده می شود تا جلوی خونریزی گرفته شود و بعد روی آن پانسمان انجام شود . از پانسمان های شفاف نیز برای پوشاندن زخم استفاده می شود که معمولاً 3 روز روی محل باقی می ماند و سپس تعویض می شود . برای کم کردن ورم، می توان این محل را بالاتر نگه داشت . برای تسکین درد از مسکن استفاده می شود . بعد از 3-2 هفته این محل مجدداً بعنوان دهنده قابل استفاده می باشد . بعد از انجام پیوند، بیمار باید تغذیه مناسب داشته باشد از غذاهای پرانرژی و پر پروتئین ، انواع مختلف گوشت، جگر، تخم مرغ و میوه جات و سبزیجات تازه و مایعات به میزان کافی جهت کمک به التیام زخم و جلوگیری از یبوست استفاده کند . بیمار نباید دچار کاهش وزن شود که احتمال آسیب به پوست پیوندی زیاد می شود.
☑️مراقبتهای بعد از عمل در بیماران با گرافت پوستی:
• بیمار باید موضع عمل را تا حد امکان بی حرکت نگه دارد و در مورد پیوند پوست صورت باید از فعالیت های شدید پرهیز کند .در صورت گرافت روی دست یا بازو می توان با یک آتل آن را بی حرکت کرد .
• هنگامی که پیوند در اندامهای پایینی انجام شده باشد باید موضع را بالا نگه داشت ، زیرا اتصالات جدید مویرگی شکننده بوده و بر اثر فشار زیاد وریدی ممکن است پاره شوند .
• پس از کسب اجازه راه رفتن ، بیمار باید برای مقابله با فشار وریدی از جورابهای الاستیکی استفاده نماید .
• به طور روزانه پانسمان را بازبینی نماید درصورت ترشح غیر طبیعی یا عکس العمل التهابی در حاشیه زخم که نشان دهنده عفونت می باشد باید به پزشک گزارش گردد.
• در صورتیکه محل گرافت ترمیم شده باشد بیمار هنگام مراجعه به کلینیک حمام کرده و زخم ها و محل گرافت را به آرامی با آب و صابون بچه بشوید در غیر اینصورت بیمار حمام نکند و با پانسمان قبلی مراجعه کند .
• نواحی گرافت بعد از بهبودی کامل و پانسمان باز با تجویز پزشک با پماد ویتامین A یا A+D چرب شود .
• ناحیه گرافت در معرض مستقیم نور خورشید قرار نگیرد و اگر پیوند پوست در ناحیه صورت باشد طبق دستور پزشک از کرم ضد آفتاب استفاده کند .
• از هر گونه ضربه و خارش در ناحیه گرافت خودداری کرده و حتماً از لباسهای نخی و گشاد جهت پوشش استفاده نماید و از قرارگرفتن در محلهای شلوغ و پر گرد و غبار خودداری نماید و از محل گرم و مرطوب دور باشید .
• رژیم غذایی شامل مواد پروتئینی مثل گوشت و مرغ و ماهی و ویتامین ها مثل سبزیجات و میوه تازه و مایعات فراوان باشد .
• از خوردن غذاهای محرک مثل بادمجان ، گوجه فرنگی ، سیر ، فلفل ، سوسیس و کالباس خودداری کنید .
• پس از بهبودی کامل در روزهای ذکر شده به پزشک مراجعه نموده و جهت استفاده از باند کشی و لباسهای مخصوص ( Jusbp ) ( جلوگیری از گوشت اضافه ) اطلاعات لازم را دریافت و عمل نمایید .
• روزهای جمعه و ایام تعطیل پانسمان مجدد انجام نمی شود .
• رعایت بهداشت فردی لازم است و شستشوی کلی دستها و قسمتهای سالم بدن بخصوص کشاله ران و زیربغل ، کوتاه کردن ناخن ها و موهای اطراف زخم و مسواک کرن انجام شود .
☑️مراقبت از ناحیه دنور :
دنور : ناحیه ای از بدن سالم می باشد که پوست از آن برداشته و به ناحیه سوخته پیوند می شود .
• این ناحیه از نظر مراقبت توسط پرستار به صورت پانسمان بسته انجام می شود تا بیمار تحرک بیشتری داشته باشد و از محدودیت حرکتی جلوگیری شود و همچنین از بروز هرگونه عفونت پیشگیری شود .
• بطور متوسط 7 الی 10 روز پس از عمل این ناحیه ترمیم و باز گذاشته می شود . توسط پرستار کنترل و دستورات لازم راجهت چرب کردن ناحیه از پزشک معالج دریافت نمائید .
• از هرگونه ضربه و خارش در این ناحیه جداً خودداری نموده و در معرض نور خورشید قرارنگیرید و از لباس های نخی و گشاد جهت پوشش استفاده نمائید .